( معرفی کتاب خداحافظ گری کوپر )

نوشته ی رومن گاری از مشهورترین رمان نویسان فرانسه و جهان در قرن بیستم

کتاب «رختکن بزرگ» از رومن گاری را در سال های نوجوانی خوانده بودم؛ حدود ده سال پیش. با این وجود، گیرایی شخصیت اصلی داستان به حدی بود که هم اکنون هم، او را به خاطر می آورم. شخصیتی کم حرف ولی بسیار ژرف و عمیق.از آن دست انسان هایی که کمتر از لاک ذهنی خود بیرون می آیند و به قول خود رومن گاری، درون گو هستند. چنین کاراکتر هایی همواره مورد توجه مخصوص رومن گاری قرار داشته اند؛ افراد درون گو. و البته به نظر می رسد که چنین افرادی به راحتی با داستان های رومن گاری ارتباط برقرار می کنند. افرادی که کم حرف، درون گرا و درون گو هستند یا اینکه بیشتر از آنچه حرف می زنند، حرف برای گفتن دارند. شخصیت اصلی رمان خداحافظ گری کوپر هم چنین مختصاتی دارد؛ لنی شخصیت فوق العاده عمیق و جذاب و در عین حال کم حرف داستان. در جایی خواندم که شخصیت لنی را به یک کوه یخ تشبیه کرده بودند، که تنها قسمت هایی از آن بیرون از آب و در نظر همگان است و سهم بزرگی از آن درون آب است و قابل دیدن نیست.این تشبیه گویایی بود از درونیات لنی. و اما ظاهر او: «یک بور شاسی بلند که در زن ها احساسات مادرانه بیدار می کند. زنها در او یک حالت دل آب کن ِ « جوجه از لانه افتاده» می دیدند.» یک گاری کوپر امروزی که هیچ گاه اسکی هایش را از خودش جدا نمی کند. پس از خواندن رمان خواهید دید که پرداخت قدرتمند و زیبای  نویسنده، لنی را از جمله ی به یادماندنی ترین شخصیتهای داستانی زندگیتان خواهد کرد.

داستان در ارتفاعات سوئیس، در یک کلبه ی کوهستانی شروع می شود. جایی که تعدادی انسان ناهمگون با اجتماع با خصوصیات اخلاقی نا متعارف ولی در عین حال آزاد اندیش، دور هم جمع شده اند و از آن بالا به زمین و زمان بد و بیراه می گویند. شخصیت ها به سرعت و پشت سر هم وارد داستان می شوند و ماجرایی برای هر یک از آنها روایت می شود. این شروع شلوغ و پر شخصیت، پیدا کردن لنی رابرای خواننده، به عنوان شخصیت اصلی، کمی مشکل می کند ولی به هیچ وجه چیزی از ارزش رمان نمی کاهد. در بخش اول، خواننده با باگ مورن نازنین آشنا می شود. یک هم جنس باز همه چیز دان و نخبه که خواننده را از تئوری ها و نظریات ناب خود مستفیض می کند ولی در همان بخش اول، متوقف و از سیر رمان خارج می شود. همچنین در بخش اول با آل کاپون آشنا می شویم با آن مروارید های حکمت بی بدیلش . به طور کلی بخش اول رمان، ارزشمندترین و پر حرارات ترین بخش داستان است. اگر چه خواندن این بخش برای بار اول کمی مشکل است ولی مطالعه ی آن برای دفعات بعدی بسیار دلپذیر و خوشایند است. پیشنهاد می کنم که برای بار اول، بخش اول و شروع پر شخصیتش را به سرعت مطالعه کنید تا به بخش های حادثه ای برسید و در این حین با زبان نویسنده بیشتر آشنا شوید. بعد از پایان یافتن رمان دوباره به سراغ بخش اول بیایید و با آرامش آن را خوانده و لذت ببرید.

در بخش دوم، جس-شخصیت زن مقابل لنی- وارد داستان می شود و رمان به تدریج حال و هوای رمانتیک می یابد، به طوریکه داستان در بخشهای پایانی، کاملاً رنگ عشقی و عاطفی به خود می گیرد. جس دختر کنسول آمریکا در ژنو است. به تدریج دوستان آنارشیست جس هم وارد داستان می شوند، پسرانی که همه رویای همخوابگی با او را در سر می پرورانند.

شاید در هنگام مطالعه ی این کتاب، مرتباً به فاصله ی زمانی کوتاهی، تعجب کنید که آیا این واژه هایی که می خوانید واقعاً روی کاغذ نوشته شده است یا شما اشتباه متوجه شده اید. مطمئن باشید که منظور نظر نویسنده، دقیقاً همان لغات و اصطلاحات رکیکی است که می خوانید و هیچ اشتباهی از جانب شما صورت نگرفته است. این طرز صحبت کردن که کاملاً مناسب شخصیت های به اصطلاح آسمان جل داستان است، در تمام طول رمان دیده می شود که البته این نوع بیان، ترجمه ی متن را نیز مشکل می کند. در این جاست که باید به قدرت ترجمه ی بی نظیر سروش حبیبی و تسلط کامل او به لغات و اصطلاحات کوچه و بازاری اشاره کرد. علاوه بر آن، مترجم خلاقیت زیادی در زمینه ی ابداع اصطلاحات جدیدی که در فارسی معیار وجود ندارد ولی در متن اصلی رمان موجود بوده اند، به خرج داده است.

مترجم، ترجمه ی کتاب را به ابراهیم نبوی تقدیم کرده است که این مطلب خود گویای این است که زبان رمان، نوعی از طنز تیز و گزنده می باشد و البته نویسنده در استفاده از زبان طنز تا حدود بسیار زیادی موفق بوده است. بیان غیر رسمی و بی پرده نویسنده ی داستان همراه با گیرایی و کشش فوق العاده ی رمان، سر آغازی برای پایان باور ناپذیر و غیر قابل پیش بینی داستان، محسوب می شود. پایانی که شخصیت های داستان را مجبور به زانو زدن در مقابل سرنوشت می کند.

رومن گاری با نام اصلی رومن کاسو در 8 مه 1914 در لیتوانی از پدر و مادری که هر دو هنرپیشه بودند، به دنیا آمد. اما بیشتر عمرش را در فرانسه گذراند. از جمله آثار او می توان به: تربیت اروپایی- میعاد در سپیده دم- سگ سفید- خداحافظ گری کوپر- لیدی ال- رختکن بزرگ-شبح سرگردان - پرنده ها می روند در پرو میمیرند- بادبادک ها- زندگی در  پیش رو و مردی با کبوتر اشاره کرد. وی برای رمان «زندگی در پیش رو» برنده ی جایزه ی ادبی کنگور که مهم ترین جایزه ی ادبی فرانسه محسوب می شود، شده است. این رمان توسط لیلی گلستان به فارسی برگردانده شده  است.